Crankstel fiets: enkel, dubbel of triple

Enkel, dubbel of triple: welk crankstel voor welke discipline?

• Enkel kettingblad: de norm geworden op sportieve mountainbikes en veel gebruikt bij gravel, gecombineerd met een cassette met een zeer groot bereik; de afwisselend brede en smalle tanden houden de ketting vast zonder voorderailleur.
• Dubbel kettingblad: de standaard op de racefiets, als compact 50/34, als semi-compact 52/36, of met kortere verzetten voor gravel, zoals 46/33.
• Triple kettingblad: voor beladen toertochten, de hybride fiets en de instap-mountainbike, met een klein blad dat steile hellingen makkelijker maakt, bijvoorbeeld 48-38-28.

Het aantal tanden kiest u op basis van uw terrein en uw conditie: een klein blad maakt klimmen makkelijker, een groot blad laat u sneller rijden op vlak terrein en in de afdaling.

As en trapas: de standaarden begrijpen

De as van het crankstel moet passen bij de trapas in het frame. De belangrijkste standaarden:

• Vierkante as: op stadsfietsen en instapmodellen wordt elke crankarm op een as met vier vlakken geschoven; de ISO- en JIS-conussen zijn niet uitwisselbaar.
• As van 24 mm: het Hollowtech II-systeem van Shimano integreert de as in de rechter crankarm, met lagers buiten het trapashuis.
• DUB-as van 28,99 mm: de standaard van SRAM, die zich aan de meeste frames aanpast door de keuze van de cups.
• As van 30 mm: voor trapassen BB30, PF30 of BB386EVO, die laatste met een trapashuis van 86,5 mm breed.

Aan de kant van het frame heeft het trapashuis schroefdraad, volgens de Engelse standaard BSA van 68 of 73 mm, de Italiaanse standaard of T47, of is de trapas ingeperst, als BB86, BB92, PF30 of BB386EVO. Noteer deze standaard op uw frame of op de huidige cups voordat u een crankstel kiest.

Cranklengte en kettinglijn

Crankarmen zijn meestal 165 tot 175 mm lang, in stappen van 2,5 mm. Kleinere fietsers en fietsers die snel trappen kiezen voor korte cranks, die op de mountainbike ook voorkomen dat u met het pedaal de grond raakt. Vervang altijd beide crankarmen door dezelfde lengte. De kettinglijn, de afstand tussen het middenvlak van het frame en het kettingblad, moet bij het frame passen: Boost-mountainbikes vragen om een kettingblad dat ongeveer 3 mm naar buiten is verschoven, en sommige downhillcrankstellen vermelden hun kettinglijn in de omschrijving, zoals CL55.

Kettingbladen, bevestiging en aantal versnellingen

De kettingbladen worden bevestigd op de spider van de rechter crankarm, bepaald door zijn steekcirkel, zoals 110 of 130 mm, of direct op de crankarm met direct mount. Dikte en vertanding hangen af van het aantal versnellingen: een crankstel voor 12 versnellingen vraagt om kettingbladen en een ketting volgens dezelfde standaard. Bij instapcrankstellen zijn kettingbladen en crankarm soms geklonken: dan vervangt u het geheel.

Crankstel met powermeter

Sommige crankstellen hebben een ingebouwde powermeter, in de spider of in de as, die in watt de kracht meet die op de kettingbladen wordt overgebracht: dat geldt voor de SRAM Red, Force en Rival AXS in hun versies met powermeter, of voor de Campagnolo Super Record Puissance. Ze communiceren met een gps-fietscomputer en helpen om de training te doseren.

Crankstel kraakt of heeft speling: wat controleert u?

Kraken bij elke omwenteling komt vaak door onvoldoende aangedraaide onderdelen: crankbouten, kettingbladbouten, pedalen of trapascups. Draai eerst alles vast op het voorgeschreven aanhaalmoment en vet de schroefdraden in. Zijwaartse speling van de crankarm wijst op een voorspanning die opnieuw moet worden afgesteld of op versleten trapaslagers, die u vervangt. Blijft het geluid, dan kan het ook van het zadel, de zadelpen of de pedalen komen.

Trapassen, kettingbladen en crankstellen per discipline

Een crankstel monteert u zelden alleen: kies de trapas die zowel bij het frame als bij de as past, en vervang zo nodig de kettingbladen of de crankarmen afzonderlijk. Powermeters en pedalen maken het geheel compleet. Voor een selectie per discipline kijkt u bij de racefiets crankstellen, de MTB-crankstellen en de crankstellen voor de stadsfiets.

Crankstel: welk merk kiezen?

Shimano maakte van zijn Hollowtech II-systeem, een as van 24 mm vast aan de rechter crankarm, de basis van zijn crankstellen in het midden- en topsegment: Deore XT en SLX met enkel kettingblad voor de mountainbike, Tiagra dubbel voor de racefiets, GRX voor gravel, Cues voor recreatief gebruik.

Stronglight, componentenfabrikant uit de regio Saint-Étienne, biedt de Impact als triple 48-38-28 voor toertochten en als dubbel 48-34, met crankarmen van 165 of 170 mm.

SRAM bracht zijn crankstellen samen rond de DUB-as van 28,99 mm, die met veel trapassen werkt door alleen de cups te wisselen: Eagle met enkel kettingblad voor de mountainbike, Red en Force AXS dubbel voor de racefiets, soms met ingebouwde powermeter.

FSA, voluit Full Speed Ahead, biedt crankstellen met een as van 30 mm voor een BB386EVO-trapas, zoals de K-Force of de SL-K, en de Gossamer en, met vierkante as, de Vero Pro.

SunRace, Taiwanese fabrikant en eigenaar van Sturmey-Archer, biedt aluminium crankstellen voor MTB en stad, zoals de M9 of de MS954 als triple, en een stadscrankstel met enkel blad in combinatie met Sturmey-Archer.

Campagnolo verbindt de twee halve assen van zijn Ultra-Torque-crankstellen met een Hirth-vertanding in het midden van de trapas; hier vindt u de Super Record, Record en Chorus voor de racefiets en de Ekar voor gravel.

Crankstel in de aanbieding: uitverkoop en nieuw binnen

Crankstellen uit vorige collecties gaan naar de crank- en pedaalonderdelen in de uitverkoop, en de nieuwste artikelen naar de nieuwe producten. Wilt u uw aandrijving upgraden, denk dan aan Black Friday en de uitverkoop.

Veelgestelde vragen

Welk crankstel heeft u nodig voor uw fiets?

Bepaal eerst de trapas: de standaard staat vaak op de cups gegraveerd, anders meet u de breedte van het trapashuis en controleert u of het schroefdraad heeft. Noteer daarna het aantal versnellingen van de cassette, het aantal kettingbladen en, bij een mountainbike, of het frame Boost is of niet. Het crankstel moet bij deze drie elementen passen.

Welke cranklengte kiest u?

De meeste volwassenen rijden met 170 of 172,5 mm, lange fietsers met 175 mm en kleinere met 165 mm of minder. Een te lange crank vermoeit de knieën en verlaagt de trapfrequentie, een te korte crank verkleint de hefboom. Houd bij twijfel de oorspronkelijke lengte van uw fiets aan.

Kunt u van een triple naar een dubbel crankstel overstappen?

Ja, mits u de voorderailleur en de shifter aanpast, die voor een bepaald aantal kettingbladen zijn ontworpen, en de ketting inkort. Controleer of de cassette genoeg licht verzet biedt om het wegvallen van het kleine blad bergop te compenseren.

Vierkante as ISO of JIS: wat is het verschil?

Beide vierkante assen hebben dezelfde conus maar verschillende afmetingen: een ISO-crank schuift te ver op een JIS-as, en een JIS-crank blijft te hoog op een ISO-as. Shimano gebruikt JIS, Campagnolo ISO; de omschrijving van de as vermeldt het.

Vragen nieuwe kettingbladen om een nieuwe ketting?

Meestal wel: een uitgerekte ketting slijt de kettingbladen, en een nieuwe ketting slaat over op versleten tanden. Meet de kettingrek met een kettingslijtagemeter; valt die buiten de tolerantie, vervang dan ketting en cassette tegelijk met de kettingbladen.